970×90

Materiał na kanalizację sanitarną – część I

Urządzenia kanalizacyjne towarzyszą nam od dawna, pojawiły się w Polsce w XIV i XV w Kazimierzu nad Wisłą. Początkowo były to rowy, kryte kanały drewniane i murowane, które odprowadzały ścieki bezpośrednio do rzeki.

Wzrost rozwoju kanalizacji nastąpił w XVIII i XIX w. i był wynikiem powstawania ośrodków przemysłowych. W 1939 roku mieszkańcy miast, czerpali wodę z płytkich studni kopanych zanieczyszczoną ściekami przesiąkającymi powierzchniowo i z dołów kloacznych, tylko najzamożniejsi i wielki przemysł korzystał z własnych ujęć głębinowych. Dynamiczny rozwój i rozbudowa systemów kanalizacyjnych nastąpiła dopiero w 1985 r.

Rozwój kanalizacji to nie tylko budowanie nowych odcinków to również utrzymanie i prawidłowa eksploatacja. Prawidłowa praca systemów kanalizacyjnych zaczyna się już na początku budowy, od projektowania do wykonana.

Ważnym elementem wpływającym na żywotność i eksploatację systemów kanalizacyjnych jest materiał z którego został wykonany.

Dostępne do budowy sieci kanalizacyjnych materiały to:

  • tworzywa sztuczne (termoplastyczne) – PVC, PP i PE,
  • żywica poliestrowa wzmacniana włóknem szklanym – GPR,
  • beton,
  • kamionka,
  • żeliwo.

Tworzywa sztuczne

W ostatnich latach popularne stało się stosowanie tworzywa sztucznych w kanałach o małych średnicach.

Niepalstyfikowany polichlorek winylu (PVC-U) – jest to tworzywo sztuczne którego monorem jest chlorek winylu.

Tworzywo podzielone zostało ze względu na właściwości

  • PVC twardy (PVC-U) – najbardziej popularny
  • PVC miękki z większą zawartością plastyfikatorów (PVC-P),

Rury kanalizacyjne z PVC-U odznaczają się bardzo niską wartością zastępczej chropowatości piaskowej k.

Dla PVC-U klejonych wynosi od 0,015 do 0,06 mm (zalecane przyjmowanie współczynnik k równe 0,03 mm), natomiast dla połączeń na uszczelki i opaski wynosi od 0,03 do 0,15 mm (zalecane przyjmowanie współczynnik k równe 0,06 mm).

Przykładowe kształtki i rury PVC przedstawiono na zdjęciu 1.

Kształtki i rury z PVC.
Zdjęcie 1. Kształtki i rury z PVC.

Polietylen (PE) -  należy do grupy tworzyw sztucznych stosowanych w kanalizacji. Występuje 5 rodzajów polietyleny. W kanalizacji stosowany jest polietylen o dużej gęstości. 0,94-0,96 g/cm3.

Wartość zastępczej chropowatości piaskowej k wynosi dla połączeń zgrzewanych od 0,015 do 0,06 mm zalecane przyjmowanie współczynnik k równego 0,03 mm), natomiast dla połączeń na uszczelki i opaski wynosi od 0,03 do 0,15 mm (zalecane przyjmowanie współczynnik k równego 0,06 mm).

Poli propylen (PP)  – jest jednym  z trzech najczęściej stosowanych tworzyw sztucznych w kanalizacji. Charakteryzuje się wysoką odpornością chemiczną. Przykładowe kształtki i rury z polipropylenu przedstawiono na zdjęciu 2

Rury i kształtki z PP
Zdjęcie 2. Rury i kształtki z PP

PN-EN 13476:2007 – „Systemy przewodów rurowych z tworzyw sztucznych do bezciśnieniowej podziemnej kanalizacji deszczowej i sanitarnej – Systemy przewodów rurowych o ściankach strukturalnych z nieplastyfikowanego polichlorku winylu (PVC-U), polipropylenu (PP) i polietylenu (PE)”.

Żywica poliestrowa wzmacniana włóknem szklanym – GPR

Materiał kompozytowy, składający się z dwóch lub więcej materiałów, dzięki temu uzyskuje się lepsze właściwości. Budowę rur stanowi żywica poliestrowa, włókno szklane i materiał wzmacniający. Charakteryzują się dużą odpornością na korozję, ścieranie oraz obciążenia ściskające. Mają niski współczynnik rozszerzalności cieplnej,

Zgodnie z wymaganiami normy PN-EN ISO 14692- 1:2010, żywicami stosowanymi do produkcji rur typu GRP są  epoksyd, poliester, ester winylowy i fenolowy.

Rury i kształtki GRP
Zdjęcie 3. Rury i kształtki GRP

W zależności od zastosowanego rodzaju żywicy w rurach GRP, osiągamy inne parametry maksymalne.

Beton

Rury wykonane z betonu lub żelbetowe przeznaczone są do budowy prostych odcinków, bezciśnieniowych przewodów kanalizacji zewnętrznej.

Produkowane są w oparciu o normę PN-EN 1916:2005, która podaje warunki użytkowania. Odpowiednie są do stosowania w warunkach wilgotnych i w warunkach oddziaływania środowiska chemicznego mało agresywnego. W zależności od środowiska w którym będą pracować, należy je odpowiednio zabezpieczyć.

Rury Wipro betonowe
Zdjęcie 4. Rury Wipro betonowe

Dla podniesienia trwałość konstrukcji betonowych stosuje się impregnację lub powłoki malarskie. W środowisku agresywnym chemicznie wymagane jest zwiększenie odporności betonu, którą otrzymuje się po przez odpowiedni dobór składu mieszanki betonowej i ukształtowanie właściwej struktury podczas jego wykonywania.

Norma PN-EN 206-1:2003 klasyfikuje środowiska ze względu na zagrożenia wobec betonu:

  • zagrożenie korozyjne nie występuje – X0;
  • korozja spowodowana karbonatyzacją – XC1–XC4;
  • korozja spowodowana chlorkami, które nie pochodzą z wody morskiej – XD1-XD3;
  • korozja spowodowana chlorkami z wody morskiej – XS1-XS3;
  • korozja mrozowa – XF1-XF4;
  • korozja chemiczna – XA1-XA3.

Powłoki stosowane do zabezpieczenia betony w środowisku średnio agresywny to chlorokauczuki, poliwinyle, epoksydy i poliuretany, o grubości od 0,2 do 1 mm oraz powłoki bitumiczne o grubości od 0,2 do 2 mm. W przypadku środowiska silnie agresywnego chemicznie stosuje się chemoodporne żywice epoksydowe lub epoksydowo smołowe, należące do powłok grubowarstwowych lub wyprawy z zapraw i betonów żywicznych oraz laminaty żywiczne zbrojone włóknami szklanymi w postaci mat i tkanin.

W drugiej części z charakteryzowane zostaną pozostałe materiały stosowane w kanalizacji sanitarnej.

Opracowała: mgr inż. Wioleta Tymofiejewicz
Bibliografia:
  • W. Błaszczyk, H. Stametello, Budowa miejskich sieci kanalizacyjnych, Arkady Warszawa 1975
  • http://www.kaprin.pl/
  • http://pl.wavin.com/master/master.jsp?bmLocale=pl
  • www.hobas.pl
 

1 Komentarz

  1. Pingback: Przyczyny powstawania awarii sieci kanalizacyjnych | PortalInstalacyjny.pl

Zostaw odpowiedź

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


8 − sześć =