970×90

Badanie szczelności budynku – czy i kiedy należy je robić

images Autor: Katarzyna Jarocka - PASS Doradztwo Energetyczne , Certyfikowany Europejski Doradca/Projektant Budownictwa Pasywnego w Darmstadt - www.passdoradztwo.pl 
images

Badanie szczelności budynku. Co oznacza w praktyce ? Czy warto je wykonywać? Kiedy należy je zrobić ? Na te pytania autor odpowie w poniższym artykule.

slideshow_blower_TfioXhi

Wobec ciągle rosnących cen paliw (gazu, prądu, węgla itp.) rośnie zainteresowanie budownictwem energooszczędnym i pasywnym. Budynek staje się produktem nowoczesnej technologii i wymaga precyzyjnego projektowania, a także prawidłowej eksploatacji. Niestety w wielu przypadkach projekty budynków różnią się pod względem cieplnym od wymagań stawianych przez obowiązujące przepisy a realne budynki odbiegają od projektowanych. Nagminnie obserwuje się wady wykonania niewidoczne „gołym okiem” na etapie oddawania budynku do użytkowania. Dotyczy to budynków użyteczności publicznej jak i budownictwa mieszkaniowego.

Straty energii potrzebnej do podgrzania powietrza w budynku wynikają z:

  • przenikania ciepła przez ściany zewnętrzne, dach, podłogę oraz okna
  • wentylacji niezamierzonej (niekontrolowanej) przez nieszczelności w obudowie budynku

 

Najczęściej występujące nieszczelności:

images

  1. Włazy strychowe
  2. Listwy przypodłogowe
  3. Przewody kominowe
  4. Otwory okienne
  5. Stropy podwieszane
  6. Ściany zewnętrzne i działowe
  7. Oprawy oświetleniowe
  8. Przejścia instalacyjne
  9. Gniazda elektryczne
  10. Otwory okienne
  11.  Wieńce
  12. Inne szczeliny i otwory

 

Jak zapewnić szczelność?

Kluczem do prawidłowej szczelności budynku jest staranność wykonania prac budowlanych. Przede wszystkim dotyczy to:

  • prawidłowego mocowania okien
  • wykonania szczelnej izolacji dachu
  • prawidłowej izolacji ścian

Niestety na tym etapie powstaje wiele zaniedbań i nieprawidłowości.

Przepisy budowlane u sąsiadów godne naśladowania !

W Niemczech, Danii, Norwegii i Szwecji badania szczelności wykonuje się standardowo.

Czego wymaga Unia Europejska ??

Zgodnie z dyrektywą 2010/31/UE państwa członkowskie są zobowiązane:
- do dnia 31.12.2020 wszystkie nowe budynki były budynkami o niemal zerowym zużyciu energii tzn. około 15 kWh/m 2 rok.
- po dniu 31.12.2018 nowe budynki zajmowane przez władze publiczne oraz będące ich własnością, były budynkami o niemal zerowym zużyciu energii
Polska według aktualnych wymagań projektuje budynki o zużyciu energii około 90-120 kWh/m 2 *rok. Natomiast 10 mln mieszkań zużywa energie w wysokości blisko 240 kWh/m 2 *rok. Aby osiągnąć standard budynku zeroenergetycznego konieczne jest m.in. zachowanie szczelności budynku.

Szczególnie w budynkach użyteczności publicznej zasadne jest utrzymanie szczelności obudowy, gdyż wówczas zastosowany rozbudowany system wentylacji mechanicznej osiąga największą sprawność dając wymierne korzyści finansowe.

Podsumowując, powłoka zewnętrzna budynku musi być szczelna na przenikanie powietrza, błędnym jest myślenie o nieszczelnościach jako o korzystnym zjawisku wentylacji (przewietrzania budynku). Przepływ powietrza przez szczeliny skutkuje wdmuchiwaniem wody opadowej do konstrukcji budynku oraz przenikaniem ciepłego powietrza z wewnątrz na zewnątrz i oziębianie się go w przegrodzie (ścianie), skraplanie i zawilgocenie konstrukcji. Zdecydowanie największy procent szkód budowlanych jest spowodowany  nieszczelną powłoką. Nieszczelność to problem ogromnych strat ciepła, oraz zła ochrona przeciwdźwiękowa.

Co mówią polskie przepisy na temat szczelności budynku?

Przepisy określające wymagania szczelności zawarte są w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 06.11.2008 w sprawie „Warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki”.Aktualizacja : Nowe Warunki Techniczne z 1.01.2014 roku

 

ZAŁĄCZNIK NR 2158
WYMAGANIA IZOLACYJNOŚCI CIEPLNEJ I INNE WYMAGANIA ZWIĄZANE Z OSZCZĘDNOŚCIĄ ENERGII

2.3. Szczelność na przenikanie powietrza
2.3.1. W budynku mieszkalnym, zamieszkania zbiorowego, użyteczności publicznej i produkcyjnym przegrody zewnętrzne nieprzezroczyste, złącza między przegrodami i częściami przegród (między innymi połączenie stropodachów lub dachów ze ścianami zewnętrznymi), przejścia elementów instalacji (takie jak kanały instalacji wentylacyjnej i spalinowej przez przegrody zewnętrzne) oraz połączenia okien z ościeżami, należy projektować i wykonywać pod kątem osiągnięcia ich całkowitej szczelności na przenikanie powietrza.

Od 1.01.2013 roku inwestorzy , którzy wybudują dom energooszczędny jako standard NF15 czyli o zapotrzebowaniu na Energię do ogrzewania i wentylacji Eu ≤ 15 kWh/m2rok i NF40 analogicznie o Eu ≤ 40 kWh/m2rok, mogą uzyskać dotację : 50 000 zł lub 30 000 zł. Warunkiem potwierdzenia jakości wykonania jest test szczelności budynku. W standardowych domach projektowanych wg WT2014 test szczelności nie jest obowiązkowy , jedynie zalecany.

W budynkach energooszczędnych stosuje się wentylację mechaniczną. Rezygnuje się z kominów, gdyż straty ciepła spowodowane wentylacją grawitacyjną mogą stanowić nawet 40-50 % wszystkich strat, co oznacza również stratę pieniędzy na dogrzewanie pomieszczeń. Istnieje jeszcze mylny pogląd, że np. okna nie powinny być zbyt szczelne, dlatego jeśli ktoś zauważa w swoim domu przeciągi przy oknach, uznaje to za normalne a nawet pożądane. Kto tak uważa , jest w błędzie. Niekontrolowana infiltracja prowadzi do szkód budowlanych i dużego dyskomfortu cieplnego. Wiele osób po wymianie okien starych nieszczelnych na nowe szczelne , zauważa, że np. na oknach kondensuje się wilgoć, powstaje ciąg wsteczny, tzn. wytwarza się nadciśnienie w mieszkaniu: powietrze wlatuje kominem. Zdarzały się przypadki zatrucia tlenkiem węgla na skutek awarii kotłów i braku cyrkulacji powietrza.

Dlaczego tak się dzieje?

To nie jest wina szczelnych okien? Takie powinny być, ale to jest wina braku otworów w  przegrodach zewnętrznych umożliwiających przepływ powietrza, czyli napływ świeżego i odpływ zużytego. W domach z wentylacją mechaniczną problem z brakiem cyrkulacji zupełnie znika. System taki umożliwia stałą dostawę powietrza i stały wymuszony odpływ powietrza „zużytego” . W dodatku mamy nawet 93 % odzysku ciepła z powietrza „zużytego” na rzecz powietrza świeżego. Budynki energooszczędne mogą być projektowane jedynie przy zastosowaniu takiej wentylacji. W budynkach z wentylacją grawitacyjną tylko w budynkach wielorodzinnych jest wymóg stosowania nawiewników dla ochrony przed brakiem cyrkulacji.

Najczęściej występujące nieszczelności

Badanie szczelności budynku – sprawdzenie jakości prac budowlanych

Kiedy wykonuje się pomiar?

Badanie przeprowadza się na etapie wykańczania budynku, czyli wówczas, gdy przegrody  zewnętrzne są otynkowane, otwory w przegrodach zamknięte (zamontowane okna i drzwi), wewnątrz jest możliwy dostęp do szczelnej powłoki np. na poddaszu użytkowym zamontowana jest folia paroizolacyjna a nie ma jeszcze warstwy wykończeniowej np. poszycia z płyty g-k. Wszystkie instalacje, które przebijają obudowę budynku powinny być już zamontowane. Pomiar na tym etapie powinien być pomiarem roboczym.

Pomiar szczelności wykonuje się zgodnie z normą PN-EN 13829 „Właściwości cieplne budynków. Określenie przepuszczalności powietrznej budynków. Metoda pomiaru ciśnieniowego z użyciem wentylatora”.

Kryzy pomiarowe www.blowerdoor.de
Kryzy pomiarowe, www.blowerdoor.de

Aparatura pomiarowa

Norma dopuszcza dowolne urządzenie pomiarowe wprowadzające powietrze w ruch wyposażone w aparaturę do pomiaru ciśnienia, strumienia przepływu powietrza i temperatury. Jednym z dostępnych na rynku urządzeń jest Mineapolis Blower Door – drzwi nawiewne. W skład urządzenia wchodzi wentylator, nastawna rama aluminiowa oraz (czerwona) płachta ze szczelnego materiału

Zasada pomiaru

Pomiar polega na wytworzeniu przy użyciu wentylatora podciśnienia lub nadciśnienia tak, aby różnica ciśnienia pomiędzy wnętrzem budynku a zewnętrzem wynosiła 50 Pa. Ciśnienie odpowiada odpowiada działaniu na budynek w warunkach naturalnych siły wiatru o prędkości 8-10 m/s .

Rys. 1 Schemat mocowania wentylatora w drzwiach budynku, www.passipedia.de
Rys. 1 Schemat mocowania wentylatora w drzwiach budynku, www.passipedia.de

W celu zamocowania wentylatora w obudowie budynku, konstrukcję ramy wraz z plandeką umieszcza się w otworze okiennym lub drzwiowym.

Celem badania może być:

  • Sprawdzenie przepuszczalności powietrznej budynku lub jego części pod kątem spełnienia wymagań projektowych w zakresie szczelności powietrznej
  • Porównanie przepuszczalności powietrznej kilku dowolnych budynków lub ich części
  • Lokalizowanie źródeł nieszczelności
  • Oceny przecieków powietrza w budynkach modernizowanych
  • Nie można za pomocą tej metody bezpośrednio ocenić wartości infiltracji powietrza a jedynie uzyskać parametry stosowne do obliczeń strumienia infiltracji
  • Można również obliczyć pożądany do oceny jakości wykonania obudowy budynku współczynnik krotności wymian n 50 w (h -1 )

Detekcja nieszczelności

Określenie przepuszczalności powietrznej budynku wiąże się z lokalizacją nieszczelności. Podczas wytworzonej różnicy ciśnień szczegółowo identyfikuje się przecieki powietrza w powłoce budynku. Do tego celu posłużyć się można metodą „dłoni”, czyli przykładając rękę do punktowych i liniowych miejsc można stwierdzić nieszczelność. Przydatna okazuje się wytwornica dymu, anemometr, dzięki któremu można zarejestrować wielkość przepływu w m3/h oraz kamera termowizyjna

Wytwornica dymu, www.blowerdoor.de;  Anemometr. Zdj. autorskie ;  Kamera termowizyjna, Zdj.autorskie
Wytwornica dymu, www.blowerdoor.de; Anemometr. Zdj. autorskie ; Kamera termowizyjna, Zdj.autorskie

 

Podsumowanie

  • Korzyści z zachowania szczelnej powłoki budynku
  • Uniknięcie kondensacji pary wodnej
  • Brak przeciągów
  • Brak niskich temperatur na podłodze – komfort
  • Brak infiltracji szkodliwych substancji do budynku
  • Zapewnienie działania deklarowanej przez producenta sprawności wentylacji
  • Brak degradacji materiałów konstrukcyjnych
  • Brak strat ciepła – mniejsze koszty ogrzewania

Współczesne budownictwo zmierza w jednym kierunku – oszczędzania energii. Bardzo ważne staje się zapewnienie mieszkańcom odpowiedniego komfortu cieplnego. Bardziej złożone technologie budowania wymagają precyzyjnego projektowania i starannego wykonania. Projekty powinny zawierać detale wykonawcze dotyczące izolacji cieplnej i zachowania szczelności powietrznej. Powszechny jest problem inwestorów, którzy w trakcie eksploatacji budynku, ponoszą straty z powodu błędów wykonawczych, bo nie przeprowadza się odbiorów budynków pod względem jakości wykonania izolacji i szczelności. Wykonany budynek i jego charakterystyka energetyczna nie pokrywa się z projektowanym zapotrzebowaniem na energię do ogrzewania i wentylacji. Nowe WT obowiązujące od 1.01.2014 : „…zaleca się, by po zakończeniu budowy budynek mieszkalny, zamieszkania zbiorowego, użyteczności publicznej i produkcyjny został poddany próbie szczelności zgodnie z Polską Normą dotyczącą określania przepuszczalności powietrznej …”

Test szczelności jest doskonałym narzędziem do sprawdzenia jakości wykonania budynku. Postawione wymaganie w projekcie NFOŚ i GW dotyczące szczelności powinno obowiązywać powszechnie każdego inwestora a przede wszystkim wykonawcę. Koszt badania nie powinien być przeszkodą, gdyż stanowi on ułamek procenta w całej inwestycji, a korzyści są niocenione.

 

 

Bibliografia:
1. www.blowerdoor.de
2. www.ampack.eu
3. www.passipedia.de
4. www.passdoradztwo.pl

 

1 Komentarz

Zostaw odpowiedź do www.hallusforte.pl Anuluj odpowiedź

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


+ 8 = dziewięć